logo-kerkmuseum



welkom kerk evenementen oude tijden over ons


over de kerk


Bouwgeschiedenis

De bouwgeschiedenis van Jannum's kerk gaat tenminste terug tot in de 13de eeuw. Bij de bouw is waarschijnlijk gebruik gemaakt van de kennis en ervaring van monniken uit het Cisterciënzer klooster Klaarkamp (of Claercamp). Dit klooster, gesticht rond 1165, was gelegen aan de Ee op hemelsbreed zo'n twee kilometer afstand van Jannum.


kerk zijkant
De kerk gezien vanuit het zuiden

Romanogotiek

De kerk van Jannum werd in fasen gebouwd in een tijd waarin de romaanse kunst geleidelijk onder gotische invloed kwam, de romanogotiek. Je kunt dit zien aan het naast elkaar voorkomen van de romaanse rondboog en de gotische spitsboog, de toepassing van decoratief metselwerk in de buitengevels en de koepelgewelven die er ooit waren en waarvan nu de aanzetten nog vaag zichtbaar zijn.

Reformatie

Toen de Staten van Friesland in 1580 overgingen tot het protestantse geloof, werden de kerken geleidelijk naar de nieuwe eredienst ingericht. Alles wat aan het katholieke verleden herinnerde, moest eraan geloven. Opgravingen die tijdens de restauratie van 1943-1947 in en rond de kerk werden gedaan, getuigen hier nog van. De altaarsteen met wijdingskruisjes die onder de vloer gevonden werd, was eeuwenlang bijna letterlijk met voeten getreden.


altaarsteen
De teruggevonden altaarsteen van Jannums kerk. De kruisjes staan voor de wonden van Jezus.


Restauratie

Wij danken het overleven van Jannum's kerk mede aan een bezoek van het Fries Genootschap van Geschied-, Oudheid- en Taalkunde. Het gezelschap dat zich glibberend een weg de terp op zocht, werd getroffen door de erbarmelijke toestand waarin 'dit fraaie voorbeeld van middeleeuwse bouwkunst' vervallen was. Hun zorg leidde uiteindelijk tot een restauratie, die van 1943 tot 1948 zou duren. Sinds deze restauratie, onder leiding van de beroemde arschitect Jo Vegter en archeoloog P. Glazema, is het kerkje als museum ingericht.


kerk klokkestoel   kerk geraamte
De kerk van Jannum voor en tijdens de restauratie van 1943-1948

Boekje

In 2005 is de kerk van Jannum voor het laatst gerestaureerd, waarbij onder andere het metselwerk en het dak gedeeltelijk vernieuwd is. Wilt u meer weten over het gebouw, de vroegere gebruikers en de collectie? Bestel dan het boekje Kerkmuseum Jannum voor € 7,50 inclusief verzendkosten door te mailen naar Yvonne. Of nog beter: kom langs!


muur   boekje


Een zeer informatieve site over kerken, kloosters en terpen in deze streek vindt u hier.

over de omgeving


Het terpdorp Jannum is enkele eeuwen voor het begin van onze jaartelling ontstaan. Het hoorde lange tijd bij Ferwerderadeel tot deze gemeente in 2019 met Dongeradeel, Kollumerland en Nieuwkruisland in de nieuwe gemeente Noordoost-Friesland opging.
Samen met Ginnum, Reitsum en Lichtaard is Jannum ook een van de zogenaamde Flieterpen, vluchtterpen, zo geheten omdat mensen vroeger in natte tijden bescherming zochten op de van afval opgeworpen heuvels. Vanaf het einde van de 19de eeuw zijn veel terpen voor het grootste deel afgegraven vanwege de vruchtbare grond. Wat resteert mag een oudheidkunstige schatkamer worden genoemd. Je hoeft maar een schop in de grond te steken of het verleden duikt op. 


omgeving


Bezienswaardigheden


Hegebeintum
De hoogste terp (wel 9 meter!) is die van Hegebeintum, links op de kaart hierboven. Aan de voet van de terp is een bezoekerscentrum, dat uitgebreide informatie geeft over de streek en een klein archeologisch steunpunt herbergt. U kunt er koffie drinken en een rondleiding krijgen door de eveneens zeer oude kerk op de terp van Hegebeintum, waar nu en dan ook concerten zijn.

Holwerd en Ameland
Holwerd, aan de waddenkust met zijn unieke fauna en vegetatie, is een charmant oud plaatsje, niet ver van de pier waar de boot naar Ameland vertrekt, het rustige eiland met honderden meters brede stranden dat u beslist gezien moet hebben. Uit Jannum vandaan fietst u over Lichtaard in een half uur naar de pier.

Hantum
Even verder, ten zuiden van Ternaard, treft u midden in het weiland verscholen tussen de bomen en tamelijk a-typisch voor de streek... een stoepa. Het spirituele bouwwerk bij het boedhistisch centrum dat hier in 1991 werd gesticht door de Tibetaanse lama Gawang Rinpoche, die eind jaren '70 naar Nederland kwam en in 2014 overleed. In het centrum worden bijeenkomsten en retraites gehouden. Iedereen is welkom voor een rondleiding of gewoon om even te kijken.

Wierum en Paesens-Moddergat
Vervolg de weg langs de dijk en u komt bij Wierum, met zijn fotogenieke kerkje en het iconische beeld van de pierensteekster.
pierensteeksterIn Paesens-Moddergat, een stukje verder nog langs de kust, kreeg de vrouwelijke bevolking het extra zwaar te verduren na 1883, toen 83 vissers het leven verloren in een briesende zee. Dat dit drama nog altijd leeft in het dorp, merkt u in museum 't Fiskerhúske in Moddergat.

Lauwersoog en Lauwersmeer
Nog oostelijker ligt Lauwersoog (niet op het kaartje), een moderne haven waar niet alleen het veer naar Schiermonnikoog vertrekt maar ook dagelijks de viskotters uitvaren en weer aanmeren. Lauwersoog heeft een eigen visafslag en enkele restaurants met verse vis, maar ga je voor de romantiek, rijd dan nog een stuk door naar Zoutkamp.
Ten zuiden van Lauwersoog temidden van een uitgestrekt natuurgebied ligt het Lauwersmeer. Het gebied profileert zich als toeristische bestemming bij uitstek met een groot aantal aantrekkelijke activiteiten op en rond het water.

Zeevissen
Wil je het ruiger, dan kun je ook verder de zee op om te vissen op bijvoorbeeld makreel of kabeljauw. Kijk op Sportvisserij Dageraad of MS Tender

Dokkum
Dokkum is de belangrijkste plaats van Noordoost-Friesland, een kalm maar levendig oud vestingsstadje waar de Ee dwars doorheen stroomt en verandert in het Grootdiep. De jaarlijkse Admiraliteitsdagen herinneren aan de belangrijke rol die Dokkum had bij het beschermen van de noordelijke kusten. Op twee van de bolwerken in de nog altijd intacte stadswallen staan molens. Het Museum Dokkum biedt een blik in het verleden van de stad en enkele beroemde passanten, zoals Bonifatius die in 754 in de nabije omgeving werd vermoord.

bonifatiuskapelDe schitterende Bonifatiuskapel met zijn open binnenplaats en bijzondere beeldentuin geeft behalve aan katholieke diensten regelmatig het podium aan concerten en andere culturele evenementen. Beheerder Lammert de Hoop zet zich daarnaast in voor het in ere houden en herstellen van historische pelgrimsroutes, in 2018 onder andere met de tocht Santiago aan het Wad, waarvan ook Jannum onderdeel was.


Raard
In de mooie kerk van Raard, tussen Dokkum en Jannum, wordt het veelkleurige beeldende werk van kunstenares Irene Verbeek permanent geëxposeerd onder de naam Oerka.

Sijbrandahuis en Klooster Klaarkamp
Iets zuidelijker, tussen Dokkum en Birdaard, ligt verstopt tussen de bomen de oude kloosterkapel van Sijbrandahuis, dat in het seizoen op twee zondagen per maand artiesten en combo's verwelkomt waaronder frequente gast Piter Wilkens. Kijk hier voor de agenda.

Bekender is Sijbrandahuis vanwege het grote Cisterciënzer klooster (behorend bij Rinsumageest) dat even verderop rond 1163 gebouwd was in wat er nu weer als weiland uitziet: het klooster Klaarkamp (of Claercamp).klooster
De monniken van Klaarkamp maakten onder andere kloostermoppen van de klei die zij bij het klooster wonnen en waaraan het gebied nu zijn drassigheid dankt. Ze bebouwden het land in de omgeving en staken turf. Er wordt gezegd dat de kerk van Jannum ontstond als een uithof van Klaarkamp, maar hiervoor bestaan geen  kadastrale bewijzen. Wel is aannemelijk dat zij adviseerden en hielpen bij de bouw van Jannum's kerk. Vanwege hun grijze kleding werden de monniken schiere monniken genoemd.
Aan de Klaarkampsterwei tussen Sijbrandahuis en Birdaard is sinds 2008 het Museum Klooster Claercamp gevestigd, dat in films, opgravingen en een prachtige projectie de rijke historie van het klooster en de streek tot leven brengt.

Birdaard

Birdaard, tot slot, is onder andere het mooie, zelfs wat toeristische dorp aan de Ee waar in de zomer van 2018 na 163 kilometer een eind kwam aan de heroïsche elfsteden-zwemtocht van Maarten van der Weijden. De sportman haalde met zijn prestatie vijf miljoen euro op voor onderzoek naar kanker. Hij werd uit het water gevist in de passantenhaven even voorbij de beroemde molen De Zwaluw, wat de enige nog in bedrijf zijnde molen is die zagen, pellen en malen combineert. U bent welkom voor een rondleiding door de molen en de zagerij, en behalve meel kunt u ook hout kopen voor een habbekrats.
Vlakbij de molen in een straatje achteraf bevindt zich verder het ludieke Ruurd Wiesma Hûs, waar de vroegere bewoner, die zondagschilder was, zijn hele hebben en houden beschilderd heeft toen dat na een kachelexplosie beroet was geraakt.

Meer activiteiten in Friesland



U bent in Kerk en omgeving. Door naar:


 welkom evenementen oude tijden over ons



Kerkmuseum Jannum
Kerkstraat 4, 9107 GH Jannum
Contact: Aldert de Boer 06-80110455